Πρώτα η Βρετανία ψήφισε το Brexit. Στη συνέχεια η Αμερική ψήφισε τον Trump. Και τώρα οι Ιταλοί έχουν ψηφίσει συντριπτικά υπέρ της απόρριψης της συνταγματικής μεταρρύθμισης, οδηγώντας τον Matteo Renzi να δηλώσει πως θα παραιτηθεί από πρωθυπουργός. Είναι δελεαστικό να κάνει κανείς παραλληλισμούς μεταξύ των τριών αυτών εκλογικών διαδικασιών. Αλλά το δημοψήφισμα της Ιταλίας δεν σηματοδοτεί πολιτικό σεισμό. Τα αίτιά του είναι διαφορετικά και οι επιδράσεις του στην εγχώρια και διεθνή πολιτική είναι πιθανό να είναι περιορισμένες.
Το "όχι" της Ιταλίας δεν ταιριάζει τόσο στην αφήγηση μιας λαϊκιστικής εξέγερσης εναντίον της παγκοσμιοποίησης και των ελίτ. Θέματα όπως η παγκοσμιοποίηση και η μετανάστευση δεν εμφανίστηκαν τόσο δυναμικά στη συζήτηση. Αντιθέτως, αφότου ο Renzi δήλωσε πως θα παραιτούνταν αν έχανε το δημοψήφισμα, η συζήτηση επικεντρώθηκε στην δική του πορεία ως πρωθυπουργός. Και ενώ ασφαλώς οι λαϊκιστές ψήφισαν "όχι", πολλοί από τους άλλους ψηφοφόρους του "όχι", το έκαναν ενάντια στην ουσία των μεταρρυθμίσεων, υποστηρίζοντας πως ήταν αντιδημοκρατικές και ότι θα είχαν αλλάξει τους συνταγματικούς ελέγχους και τις ισορροπίες. Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ και τη Βρετανία, όπου οι ελίτ ήταν ομοιογενώς υπέρ της παραμονής στην ΕΕ και εναντίον του Trump, στην ιταλική περίπτωση το πολιτικό κατεστημένο και οι ειδικοί είναι χωρισμένοι στα δύο.
Η αντίθεση στις προτεινόμενες συνταγματικές μεταρρυθμίσεις δεν ήρθε μόνο από το λαϊκιστικό κίνημα Πέντε Αστέρων και την εθνικιστική Λίγκα του Βορρά, αλλά επίσης από mainstream πολιτικές προσωπικότητες. Σε αυτές περιλαμβάνονται και φατρίες του Δημοκρατικού Κόμματος του Renzi, πρώην πρωθυπουργοί όπως οι Massimo D’ Alema και Mario Monti, εξέχοντες πανεπιστημιακοί και πρώην δικαστές του συνταγματικού δικαστηρίου. Αυτή δεν ήταν μία ψήφος που έθετε με τάξη τους υπέρ της παγκοσμιοποίησης, εναντίον των "λαϊκιστών" εναντίον του "κατεστημένου".
Οι εκλογές στην Ιταλία είναι επίσης διαφορετικές εξαιτίας του ότι οι συνέπειες της ψήφου είναι πιθανό να είναι πολύ περιορισμένες. Ασφαλώς, στις επόμενες ημέρες και εβδομάδες, μπορούμε να αναμένουμε κάποια μεταβλητότητα στην αγορά: είναι πιθανό να αυξηθούν οι αποδόσεις του ιταλικού κυβερνητικού χρέους και να υποχωρήσουν οι μετοχές των πιο προβληματικών τραπεζών της Ιταλίας.
Αλλά η κατάσταση είναι διαφορετική από την κορύφωση της κρίσης το 2011, και η ΕΚΤ έχει ήδη δηλώσει ότι θα σπεύσει να διασφαλίσει πως τα ιταλικά ομόλογα δεν θα αυξηθούν τόσο πολύ. Και ενώ οι τράπεζες ίσως βρουν πως είναι πιο δύσκολο να προσελκύσουν διεθνείς επενδυτές για να αντλήσουν το κεφάλαιο που απαιτούν, μόλις συνειδητοποιήσουν οι αγορές ότι η πολιτική σταθερότητα στην Ιταλία δεν είναι σε κίνδυνο, οι συνέπειες για τον τραπεζικό κλάδο είναι επίσης πιθανό να είναι συγκρατημένες.
Τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος είναι απίθανο να οδηγήσουν σε πολιτική αστάθεια ή σε άνοδο του λαϊκιστικού Κινήματος Πέντε Αστέρων όπως φοβούνται πολλοί. Η παραίτηση του Renzi είναι απίθανο να οδηγήσει σε πρόωρες εκλογές. Αντιθέτως, ο πρόεδρος Sergio Mattarella θα διερευνήσει πρώτα επιλογές για μια νέα κυβέρνηση. Θα μπορούσε να δώσει την εντολή να σχηματιστεί κυβέρνηση, σε μια σεβαστή πολιτική προσωπικότητα, όπως ο υπουργός Οικονομικών Pier Carlo Padoan, ο οποίος ακύρωσε χθες το ταξίδι του στις Βρυξέλλες.
Η δημιουργία νέας κυβέρνησης είναι εξαιρετικά πιθανή: τα mainstream κόμματα έχουν μικρή διάθεση για πρόωρες εκλογές εξαιτίας της προοπτικής μιας ισχυρής επίδοσης από Κίνημα των Πέντε Αστέρων. Επιπλέον, ο τωρινός εκλογικός νόμος χρειάζεται να τροποποιηθεί, όπως ήταν προγραμματισμένο υπό την εκτίμηση ότι οι συνταγματικές μεταρρυθμίσεις του δημοψηφίσματος θα είχαν εγκριθεί. Ο νόμος είναι επίσης υπό εξέταση από το συνταγματικό δικαστήριο, και θα ήταν άσκοπο να χρησιμοποιηθεί για τις εκλογές πριν από την ετυμηγορία του.
Μια νέα κυβέρνηση κατά πάσα πιθανότητα θα απαρτίζεται από την ίδια πολιτική πλειοψηφία που αυτή την στιγμή υποστηρίζει τον Renzi, με την πιθανή προσθήκη του κόμματος Forza Italia του Berlusconi. Θα αντιμετωπίσει τις ίδιες προκλήσεις και θα συνεχίσει να ενεργεί λίγο-πολύ με τον ίδιο τρόπο, οδηγώντας την χώρα σε νέες εκλογές στα τέλη του 2017 ή το 2018 και να ακολουθεί τον ανώμαλο δρόμο των στοιχειωδών οικονομικών μεταρρυθμίσεων. Πραγματικά, ενώ ο Renzi προσπάθησε να παρουσιάσει τις μεταρρυθμίσεις ως make or break στιγμή για την Ιταλία, οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων πέντε ετών δεν πρόκειται να αναιρεθούν.
Μια ανάληψη της εξουσίας από το λαϊκιστικό Κίνημα των Πέντε Αστέρων είναι απίθανο είτε τώρα είτε στις επόμενες εκλογές. Το κόμμα μπορεί να χάσει έδαφος, καθώς όλο και περισσότερο πέφτει σε πολιτικές ατυχίες που προκύπτουν από την διοίκηση της Ρώμης και του Τορίνο. Είναι κρίσιμο πως, οι προγραμματισμένες εκλογικές μεταρρυθμίσεις είναι πιθανό να οδηγήσουν σε μια μορφή αναλογικής εκπροσώπησης που θα καταστήσει δύσκολο για κάθε κόμμα να σχηματίσει κυβέρνηση. Η συνέχιση των κυβερνήσεων συνασπισμού θα αποκλείει το Κίνημα των Πέντε Αστέρων, το οποίο αρνείται να συμμετέχει.
Και οποιαδήποτε νέα ιταλική κυβέρνηση είναι πιθανό να συμπεριφέρεται με τον ίδιο τρόπο που έκανε η κυβέρνηση Renzi προς τους Ευρωπαίους της συμμάχους, προσπαθώντας να κάμψει τους δημοσιονομικούς κανόνες προς όφελός της και να πιέσει για μια περισσότερο επεκτατική δημοσιονομική πολιτική. Θα συνεχίσει επίσης να απαιτεί αλληλεγγύη από την ΕΕ με τις προσπάθειές της να διαχειριστεί τους πρόσφυγες και να ανοικοδομήσει τις περιοχές που επηρεάστηκαν από τους πρόσφατους σεισμούς. Η Ιταλία είναι απίθανο να γίνει το ντόμινο που οδηγεί σε μεγαλύτερη αστάθεια στην Ευρώπη.
Πηγή: capital.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου